# Podręcznik programu &kappname;

## Wprowadzenie

### Rodzaj gry:

Gra karciana

### Liczba graczy:

Jeden

Aby układać pasjansa, potrzebujesz cierpliwości (z ang. patience - pasjans, ale też cierpliwość). W przypadku łatwiejszych gier, gdzie powodzenie zależy wyłącznie od kolejności ułożenia się kart, cierpliwość jest jedyną rzeczą, jakiej potrzebujesz.

Są również takie pasjanse, gdzie, aby wygrać, musisz planować strategię i myśleć z wyprzedzeniem.

Wspólną cechą wszystkich pasjansów jest to, że musisz układać karty w określonej kolejności, przenosząc je i zmieniając ich układy.

## Jak grać

### Cel gry:

Ustaw karty w kolejności według kolorów w jak najkrótszym możliwym czasie.

Ponieważ &kappname; pozwala na grę w wiele różnych pasjansów, nie da się napisać prostej instrukcji pasującej do każdego z nich. Dlatego, ważne jest aby przeczytać poszczególne sekcje zasad gry, strategii i wskazówek przed rozpoczęciem gry w pasjansa, którego nie znasz.

Generalnie występują dwa rodzaje pasjansów - takie, w których zadaniem gracza jest ułożenie kolejne kart w tym samym kolorze lub w naprzemiennych kolorach. Możesz sprawdzić jakie są zasady w danym pasjansie metodą prób i błędów. Jeżeli już wiesz jaki jest wybrany rodzaj pasjansa, to reszta jest prosta, należy przenosić i zmieniać kolejność kart, dobierając pasujące karty.

Od początku jednak, należy zwracać uwagę na swoje stosu kart. Nie należy się spieszyć z przesuwaniem poszczególnych kart, trzeba patrzyć czy nie będą przydatne w innymi miejscu.

Dodatkową pomocą mogą być informacje zawarte w pasku stanu. Dla większości gier, program ma wbudowaną funkcję rozwiązywania, która informuje czy aktualnie grany pasjans może być zakończony, czy nie. Jeżeli program rozwiązujący nie może zakończyć aktualnej gry, to jest bardzo prawdopodobne, że tobie też się to nie uda. W takim przypadku można uruchomić ponownie bieżącą grę lub zacząć całkiem nową.

### Uwaga:

Gra w pasjansa pomaga rozwinąć swoje możliwości skupiania uwagi i zdolności koncentracji.

## Zasady gry, strategia gry i sztuczki

### Ogólne reguły

Gra karciana wymaga jednej lub dwóch talii, z których każda zawiera 52 karty i cztery kolory:

| Trefl
| Pik
| Kier
| Karo

Każdy z kolorów zawiera następujące figury: as, dwójka, trójka, czwórka, piątka, szóstka, siódemka, ósemka, dziewiątka, dziesiątka, walet, dama, król.

Wszystkie karty ułożone kolejno nazwijmy "rodziną". Właściwa rodzina składa się z kart tego samego koloru (np. tylko pików). Mieszaną rodzinę tworzą naprzemiennie czarne kolory (piki i trefle) i czerwone (kiery i kara).

Jeśli rodzina nie jest kompletna, nazywana jest sekwensem.

Pole gry programu &kpatience;

Typowe pasjanse różnią się od siebie wieloma elementami. Opisane są one poniżej.

1. Pula

- Na początku każdej gry wszystkie karty w talii są tasowane. Ale nie we wszystkich grach wszystkie karty są rozdawane; niektóre zostają w talii. Są one odłożone w tak zwanej puli, którą łatwo zauważyć, ponieważ w większości gier, jest to jedyna kupka kart pokazujących rewers.

  Jeśli żadna z kart nie jest odwrócona rewersem do góry, rozdane zostały wszystkie karty i nie istnieje pula kart. Takie gry należą do najtrudniejszych, ponieważ po rozpoczęciu gry nie ma szansy dalsze losowe rozdania.

2. Stos zrzutu

- Wiele gier, po kliknięciu na pulę, odkłada karty najpierw na stos zrzutu.

  Stamtąd możesz wziąć odkrytą kartę i użyć jej w grze.

3. Stół

- Stół to miejsce, gdzie docelowo powinieneś ułożyć wszystkie karty. Wygrywasz, jeśli wszystkie karty znajdą się tam w odpowiedniej kolejności. Niektóre gry używają więcej niż jednego stosu podstawowego.

  W większości gier miejsca te są na początku puste. Gra &kpatience; niekiedy samodzielnie przekłada tam pasujące karty.

4. Stosy gry

- To miejsca, gdzie sam porządkujesz karty. Reguły układania kart różnią się w zależności od gry. Niekiedy pokazywane są tam wszystkie karty, czasami nie. W niektórych grach możesz przenosić niektóre karty, w innych wszystkie.

### Zasady poszczególnych gier

#### Klondike

Klondike jest najbardziej znanym pasjansem - prawdopodobnie dlatego, że dołączany jest do znanych systemów operacyjnych. Do gry używa się jednej talii.

Celem Klondike jest ułożenie na stole wszystkich kart w jednym kolorze od asa do króla. Jest to prostsze wtedy gdy karty na stosach gier leżą odkryte.

W obszarze przekładania kart, muszą one być ułożone malejąco i naprzemiennie kolorami. Możesz przenosić całe sekwensy lub ich części, jeśli jego pierwsza karta pasuje w innym miejscu.

W wolnym miejscu możesz umieścić króla w dowolnym kolorze, lub rozpoczynający się od niego sekwens.

Kiedy klikniesz na puli, jedna karta zostanie przeniesiona na stos zrzutu, skąd możesz przełożyć ją na stosy gry lub na stół. Jeśli pula jest pusta, możesz przenieść tam cały stos zrzutu, klikając na pustej puli.

Możesz przeglądać karty w puli dowolną liczbę razy.

#### Dziadek

Ta gra została pokazana Paulowi (&Paul-Olav.Tvete;) - pierwotnemu twórcy gry &kpatience; - przez jego dziadka, stąd jego nazwa (ang. grandfather - dziadek). Żaden inny zestaw pasjansów nie zawiera tego pasjansa.

W pasjansie Dziadek rozdaje talię kart na siedem stosów gry. Po pierwszym rozdaniu niektóre karty w każdym stosie są obrócone rewersem do góry.

Celem jest ułożenie wszystkich kart rosnąco, kolorami na stosach.

Możesz przenosić każdą kartę na każdy stos, jeśli tam pasuje w taki sposób, by stworzyć sekwens w kolejności malejącej. Możesz na przykład przenieść pięć kierów na sześć kierów, niezależnie od tego, ile kart znajduje się na pięciu kierach. Jedynie sześć kierów musi znajdować się na szczycie stosu.

W wolnym miejscu możesz umieścić króla (niezależnie od ilości znajdujących się na nim kart).

Jeśli nie da się już przenieść żadnych kart, możesz przetasować je do dwóch razy. Wszystkie karty znajdujące się na stole, pozostają tam, ale karty na stosach gry będą również przetasowane, dając nową szansę na znalezienie rozwiązania.

Chociaż zasady są proste i pozwalają na wiele ruchów, to osiągnięcie zwycięstwa nie jest łatwe. Mimo tego, albo właśnie dzięki temu, granie w pasjansa jest bardzo przyjemne.

#### Asy

Ten pasjans ma proste zasady, ale ciężko go ułożyć. Wykorzystuje się jedną talię, a celem jest ułożenie na stole wszystkich kart, prócz asów. Na końcu gry, na każdym stosie powinien pozostać jeden as.

Każda górna karta, która jest w tym samym kolorze (np. pik) i ma wartość mniejszą niż inna górna karta (np. szóstka i czwórka pik), może być, przez kliknięcie, przeniesiona na stół.

Jeśli nie ma więcej możliwości przeniesienia kart na stół, możesz, klikając na pulę, dołożyć do każdego stosu gry jedną kartę.

Na pusty stos możesz przenieść każdą kartę ze szczytu stosu. Korzystaj z tego, aby dostać się do kart, które możesz ułożyć na stole.

Dla tego pasjansa niedostępna jest funkcja automatycznego upuszczania.

#### Freecell

W tym pasjansie używa się jednej talii. W lewym górnym rogu masz cztery puste komórki. Obok znajdziesz cztery stosy stołu, a pod nimi - osiem stosów gry.

Celem gry jest umieszczenie wszystkich kart na stole, rosnąco i kolorami. Przeważnie się to udaje jeżeli potrafisz grać, gdyż prawdopodobieństwo ułożenia tego pasjansa to około 99.9%. To znaczy, że z pierwszych 32000 rozdań, nierozwiązywalne jest jedno rozdanie (rozdanie 11982 jeżeli cię to interesuje).

Na stosach gry musisz układać malejące, naprzemienne kolorami (czerwone i czarne) sekwensy. W pustych komórkach możesz umieścić każdą kartę.

Przenosić możesz tylko pojedyncze karty, znajdujące się na szczycie stosu lub komórki. Sekwensy mogą być przenoszone, jeśli jest wystarczająco dużo miejsca (wolne komórki lub wolne stosy gry), gdzie możesz umieścić karty.

Maksymalna liczba kart, którą możesz przenieść jest obliczana następująco:

(#{wolne komórki} + 1) * 2#{wolne stosy}

W celu ułożenia tego pasjansa, zaleca się zbieranie kart z sekwensów w takiej samej kolejności, w jakiej powinny być ułożone na stole (najpierw asy, później dwójki, itd.)

Powinieneś starać się utrzymać jak największą liczbę wolnych komórek i/lub stosów gry, abyś mógł budować tak długie sekwensy, jak to tylko możliwe.

#### Mod3

W grze Mod-3 używasz dwóch talii. Celem jest ułożenie wszystkich kart w trzech rzędach. Musisz w nich budować sekwensy z tych samych kolorów. W pierwszym rzędzie musisz utworzyć sekwens 2-5-8-B, w drugim - 3-6-9-D, a w trzecim - 4-7-10-K. W każdym sekwensie kolor musi być identyczny, tak więc możesz położyć pięć kierów tylko na dwa kiery.

Czwarty rząd to jednocześni stos zrzutu i stos gry. W pustym polu możesz umieścić każdą kartę z pierwszych trzech rzędów lub jedną z góry czwartego rzędu.

Asy możesz układać na stosach asów na szczycie puli. Korzystasz z nich w czasie gry, tak więc masz punkt wyjścia do tworzenia wolnych pól.

Jeśli nie da się już przenieść żadnej karty, możesz dobrać nowe do czwartego rzędu, klikając na puli.

Dla tego pasjansa niedostępna jest funkcja automatycznego upuszczania.

#### Cyganka

W tej grze korzystasz z dwóch talii. Jej celem jest ułożenie na stole wszystkich kart w kolejności rosnącej.

Karty na stosach gry muszą być układane malejąco, naprzemiennie czerwone i czarne. Możesz przenosić tylko sekwensy lub pojedyncze karty. W wolnym polu możesz umieścić każdą kartę lub sekwens.

Jeśli nie możesz przenieść więcej kart, kliknij na puli, aby na każdym stosie gry umieścić nowe karty.

Korzystając z funkcji Cofnij, znacznie ułatwiasz sobie grę, ponieważ po kliknięciu na puli, niektóre z podjętych decyzji mogą okazać się błędne.

#### Czterdzieści osiem

W tej grze korzystasz z dwóch talii. Jej celem jest ułożenie na stole wszystkich kart w kolejności rosnącej.

Karty na stosach gry muszą być układane malejąco. Kolory są istotne.Tak więc możesz umieścić piątkę tref tylko na szóstce trefl.

Na szczyt stosu możesz przenieść tylko jedną kartę. W pustym polu możesz umieścić dowolną kartę.

Klikając na puli, umieszczasz kartę na stosie zrzutu, skąd możesz przełożyć ją na stos gry lub stół (to zrobi za Ciebie program &kpatience;). Jeśli pula jest wyczerpana, możesz przenieść tam wszystkie karty ze stosu zrzutu. Zadziała to tylko raz; gra się kończy po ponownym wyczerpaniu puli.

Ten pasjans jest dość trudny do ułożenia, ale przy odrobinie doświadczenia powinno Ci się to udać, zwłaszcza, jeśli do skorygowania swoich decyzji (i decyzji programu &kpatience;, umieszczającego karty na stole) korzystasz od czasu do z funkcji Cofnij.

#### Simple Simon

W tym pasjansie używasz jednej talii. Celem jest ułożenie na stole wszystkich kart kolorami.

Na stosach gry budujesz sekwensy. W zasadzie nie musisz się martwić o kolory, ale sekwensy możesz przenosić tylko, jeśli są częścią sekwensu złożonego z tego samego koloru. Przykładowo możesz przenieść szóstkę pik tylko, jeśli na niej leży piątka pik, ale już nie piątka kier).

Karty mogą być przenosone na stół tylko jeśli wszystkie 13 kart sekwensu jest ułożonych jedna na drugiej na stosach gry.

##### Podpowiedź

Powinieneś tak szybko, jak to możliwe przesunąć karty na właściwe stosy, aby otrzymać pusty stos do tymczasowego układania kart, ponieważ możesz tam umieścić dowolną kartę.

Jeśli jest dość wolnego miejsca, w pustych polach możesz układać sekwensy niezależnie od koloru. Jeśli w sekwensie znajdują się wszystkie karty, możesz sortować je według koloru, a następnie przenieść je na stół.

#### Yukon

W tym pasjansie korzystasz z jednej talii. Celem jest ułożenie wszystkich kart kolorami, w kolejności rosnącej.

Sekwensy na stosach gry muszą być rosnące, a kolor kart naprzemiennie czerwony i czarny. Możesz przenieść każdą odkrytą kartę, niezależnie od tego, ile kart na niej się znajduje. Tak więc możesz położyć piątkę kier na szóstce pik, jeśli znajduje się ona na szczycie stosu.

W pustym polu możesz umieścić króla w dowolnym kolorze (niezależnie od ilości kart, które się na nim znajdują).

#### Zegar

Jest to łatwy pasjans i po chwili eksperymentowania powinieneś być w stanie rozwiązać większość układów. Używasz w nim jednej talii, a celem jest ułożenie kart rosnąco, kolorami.

Stół znajduje się po prawej stronie, a składa się z 12 stosów, ułożonych w kształt zegara. As umieszczony jest na godzinie 1.00, walet na 11.00, a dama na godzinie 12.00.

Obok zegara znajdziesz 8 stosów gry, a na każdym 5 kart. Na stosach gry budujesz malejące sekwensy. Kolor kart nie ma znaczenia. W każdym ruchu przenosisz tylko jedną kartę.

Dla tego pasjansa niedostępna jest funkcja automatycznego upuszczania.

#### Golf

W tym pasjansie używasz jednej talii. Celem gry jest przeniesienie wszystkich kart z tablicy na stół.

Rozkład gry Golf jest bardzo przejrzysty. Na początku pojawia się tablica z siedmioma kolumnami, zawierającymi każda po pięć kart. Poniżej znajduje się pula i stół.

Gra w Golf jest łatwa, ale aby wygrać trzeba użyć pewnej strategii. Grają karty u podstawy każdej kolumny tabeli. Dostępne karty są układane na górnej karcie stołu, w malejących lub rosnących sekwencjach, niezależnie od koloru. Jeśli ruch jest niemożliwy, wówczas można przenieść kartę z puli na stół. Gra kończy się, gdy wszystkie karty z puli są rozdane i niemożliwy jest jakikolwiek ruch.

#### Spider

Ten pasjans wymaga dwóch talii. Kart są rozdawane na 10 stosów gry, każdy po 5 lub 6 kart.

Na stosach gry, karta może być umieszczona na innej karcie dowolnego koloru, ale wyższej wartości. Rosnący sekwens kart tego samego koloru może być przeniesiony, z jednego stosu gry na inny.

Celem gry jest ułożenie wszystkich kart kolorami w kolejności malejącej (od króla) na którymkolwiek stosie gry. Po osiągnięciu tego warunku, zestaw taki jest przenoszony do lewego, dolnego rogu okna.

Poziom trudności decyduje o ilości rozdawanych kolorów - Łatwy wykorzystuje jeden kolor, Średni - dwa kolory, Trudny - cztery kolory. Gra jest łatwa do ułożenia na najniższym poziomie, ale bardzo trudna na najwyższym.

## Przegląd interfejsu

### Menu Gra

&Ctrl;N Gra Nowa gra

- Rozpoczyna nową grę.

&Ctrl;O Gra Wczytaj...

- Wczytuje zapisaną grę.

Gra Otwórz ostatnią Lista ostatnio otwieranych plików.

- Wyświetla listę ostatnio odczytywanych plików z zapisaną grą.

F5 Gra Uruchom grę ponownie

- Uruchamia ponownie bieżącą grę.

&Ctrl;S Gra Zapisz

- Zapisuje bieżącą grę do domyślnego pliku.

Gra Wybierz rozdanie...

- Otwiera okno dialogowe wyboru gry.

Gra Statystyka

- Otwiera okno dialogowe ze statystyką wygranych i przegranych partii dla danej gry.

H Przenieś Podpowiedź

- Pokazuje podpowiedź.

D Przenieś Demonstracja

- Włącz lub wyłącza tryb demonstracyjny.

&Ctrl;Q Gra Zakończ

- Kończy grę &kappname;.

### Menu Ruch

&Ctrl;Z Przenieś Cofnij

- Cofa ostatni ruch.

### Menu Ustawienia

Ustawienia Wybierz typ gry Klondike

- Przełącza na tryb gry Klondike.

Ustawienia Wybierz typ gry Dziadek

- Przełącza tryb na grę Dziadek.

Ustawienia Wybierz typ gry Asy

- Zmienia tryb na grę Asy.

Ustawienia Wybierz typ gry Freecel

- Zmienia tryb na grę Freecel.

Ustawienia Wybierz typ gry Mod3

- Zmienia tryb na grę Mod3.

Ustawienia Wybierz typ gry Cyganka

- Zmienia tryb na grę Cyganka.

Ustawienia Wybierz typ gry Czterdzieści osiem

- Zmienia tryb na grę Czterdzieści osiem.

Ustawienia Wybierz typ gry Prosty Szymon

- Zmienia tryb na grę Prosty Szymon.

Ustawienia Wybierz typ gry Yukon

- Zmienia tryb na grę Yukon.

Ustawienia Wybierz typ gry Zegar dziadka

- Przełącza na tryb gry Zegar dziadka.

Ustawienia Wybierz typ gry Golf

- Zmienia tryb na grę Golf.

Ustawienia Wybierz typ gry Klondike (dobierz 3)

- Zmienia tryb na grę w Klondike (dobierz 3).

Ustawienia Wybierz typ gry Pająk (Łatwy)

- Zmienia tryb na grę w Pająka (łatwą).

Ustawienia Wybierz typ gry Pająk (Średni)

- Zmienia tryb na grę w Pająka (średnią).

Ustawienia Wybierz typ gry Pająk (Trudny)

- Zmienia tryb na grę w Pająka (trudną).

Ustawienia Wyłącz autoupuszczanie

- Włącza/wyłącza automatyczne przenoszenie pasujących kart.

F9 Ustawienia Losowe karty

- Losowo wybiera wygląd przodów i spodów kart.

F10 Ustawienia Wybierz talię...

- Otwiera okno dialogowe wyboru talii.

Ustawienia Wyświetl pasek narzędzi

- Pokazuje lub ukrywa pasek narzędzi.

### Menu Pomoc

&help.menu.documentation;

## Najczęściej zadawane pytania

Chciałbym zmienić wygląd gry. Czy mogę?

Możesz zmieniać wygląd kart, którymi graczy. Aby to zrobić wybierz F10 Ustawienia Wybierz talię... w menu.

Czy można grać za pomocą klawiatury?

Nie &kappname; nie oferuje możliwości grania za pomocą klawiatury.

Nawet z podpowiedziami, ciągle nie mam pojęcia jak grać. Pomocy!

Oprócz funkcji Podpowiedź przydatny jest także tryb Demonstracyjny, w którym wbudowana w program sztuczna inteligencja będzie grać w pasjansa za ciebie. Można uczyć się oglądając jak gra komputer. Jednakże, jeżeli masz jakieś pytania, lepiej przeczytać sekcje Jak grać orazZasady gry, strategie i wskazówki tego podręcznika.

## Zasługi i licencje

&kappname;

Prawa autorskie do programu &kpatience; 1995-2000 &Paul-Olav.Tvete;

Praw autorskie do programu &kpatience; 2001-2007 &Stephan.Kulow; &Stephan.Kulow.mail;

Freecell Solver jest autorstwa Shlomi Fish shlomif@vipe.technion.ac.il

Prawa autorskie do dokumetacji 2000 &Paul-Olav.Tvete;

Aktualizacja dokumentacji dla KDE 2.0 - &Mike.McBride; &Mike.McBride.mail;

Dokumentacja programu &kpatience; 2.0 (KDE 2.1) - &Maren.Pakura; &Maren.Pakura.mail;

Korekta i aktualizacja dokumentacji &kpatience; &kappversion; by &Richard.Hawthorne; &Richard.Hawthorne.mail;

Weryfikacja i uaktualnienie polskiego tłumaczenia: Paweł Dąbekpdabek@onet.pl

Aktualizacja polskiego tłumaczenia: Krzysztof Woźniakwozniakk@ceti.pl

&underFDL; &underGPL;

## Instalacja

&install.intro.documentation;

### Kompilacja i instalacja

&install.compile.documentation;
&documentation.index;